Otrzymanie mieszkania, domu, pieniędzy albo innego wartościowego składnika majątku od rodziców czy innych członków rodziny jest częstym sposobem zabezpieczenia przyszłości dziecka. Wątpliwości pojawiają się jednak wtedy, gdy osoba obdarowana pozostaje w związku małżeńskim.

Czy darowizna otrzymana po ślubie automatycznie staje się majątkiem wspólnym małżonków? Co stanie się z mieszkaniem podarowanym córce lub synowi w przypadku rozwodu? Czy drugi małżonek może żądać udziału w takiej nieruchomości?

Co do zasady odpowiedź brzmi: nie.

Darowizna co do zasady należy do majątku osobistego

Zgodnie z art. 33 pkt 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do majątku osobistego każdego z małżonków należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca albo darczyńca postanowił inaczej.

Oznacza to, że jeżeli rodzice przekazują darowiznę wyłącznie swojemu dziecku, sam fakt pozostawania przez dziecko w związku małżeńskim nie powoduje automatycznego wejścia darowanego składnika do majątku wspólnego.

Przykładowo, jeżeli rodzice przekazują córce mieszkanie w czasie trwania jej małżeństwa, mieszkanie co do zasady będzie należało wyłącznie do niej. Mąż córki nie staje się jego współwłaścicielem tylko dlatego, że darowizna została dokonana po zawarciu małżeństwa.

Decydujące znaczenie może mieć treść darowizny

Od zasady dotyczącej majątku osobistego istnieje istotny wyjątek. Darczyńca może postanowić, że przekazywany składnik majątku ma wejść do majątku wspólnego małżonków.

Dlatego przed dokonaniem darowizny warto dokładnie określić, kto ma być jej beneficjentem oraz jaki ma być status przekazywanego majątku.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku nieruchomości. Darowizna nieruchomości wymaga zachowania formy aktu notarialnego.

A co w przypadku rozwodu?

Sama darowizna dokonana na rzecz jednego z małżonków nie staje się składnikiem majątku wspólnego tylko dlatego, że została otrzymana w czasie trwania małżeństwa.

Jeżeli więc żona otrzymała od rodziców mieszkanie w drodze darowizny, a z aktu darowizny wynika, że została obdarowana wyłącznie ona, mieszkanie co do zasady pozostaje jej majątkiem osobistym. W konsekwencji nie podlega ono podziałowi jako składnik majątku wspólnego przy rozwodzie.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sytuacji drugi małżonek nie może mieć żadnych roszczeń związanych z takim majątkiem.

Co jeśli wspólne pieniądze zostały przeznaczone na darowane mieszkanie?

W praktyce sytuacja może być bardziej skomplikowana, gdy małżonkowie wspólnie finansowali remont, modernizację albo inne nakłady związane z nieruchomością należącą do majątku osobistego jednego z nich.

Przykładowo, rodzice przekazali synowi mieszkanie w drodze darowizny. Po kilku latach małżonkowie wspólnie przeznaczyli znaczną część swoich środków na jego generalny remont.

W takiej sytuacji mieszkanie nadal może pozostawać majątkiem osobistym syna. Nie oznacza to jednak automatycznie, że środki pochodzące z majątku wspólnego, które zostały przeznaczone na ten składnik majątku, pozostają bez znaczenia przy rozliczeniach między małżonkami.

Dlatego przy podziale majątku trzeba odrębnie ustalić, co stanowi majątek wspólny, co majątek osobisty oraz jakie nakłady zostały dokonane z jednego majątku na drugi.

Darowizna dla obojga małżonków

Możliwa jest również sytuacja, w której darczyńca chce przekazać majątek obojgu małżonkom.

W takim przypadku istotne jest odpowiednie sformułowanie umowy darowizny. Jeżeli wolą darczyńcy jest, aby przekazywana nieruchomość lub inne prawo zasiliło majątek wspólny małżonków, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w treści czynności prawnej.

Nie należy więc zakładać, że każda darowizna dokonana „dla młodych” automatycznie tworzy ich wspólny majątek. Znaczenie ma przede wszystkim to, komu darczyńca dokonuje przysporzenia i jakie wyraża w tym zakresie stanowisko.

Darowizna a zabezpieczenie majątku rodzinnego

Darowizna dokonana na rzecz dziecka może być sposobem przekazania mu majątku z pominięciem majątku wspólnego małżonków. Może mieć to znaczenie szczególnie wtedy, gdy rodzice chcą przekazać nieruchomość dziecku i jednocześnie zachować ją poza majątkiem wspólnym małżonków.

Warto jednak pamiętać, że ostateczna ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy oraz treści dokumentów dotyczących przekazania majątku.

Dlatego przed podpisaniem umowy darowizny warto dokładnie przeanalizować jej treść i określić, jaki skutek prawny darczyńca chce osiągnąć.

Najważniejsze zasady

Darowizna otrzymana przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej co do zasady wchodzi do jego majątku osobistego.

Sam fakt pozostawania w małżeństwie nie powoduje, że drugi małżonek staje się współwłaścicielem darowanej nieruchomości.

Darczyńca może jednak postanowić inaczej i przekazać przedmiot darowizny do majątku wspólnego małżonków.

Przy nieruchomości konieczne jest zachowanie formy aktu notarialnego.

Jeżeli z majątku wspólnego finansowano nakłady na majątek osobisty jednego z małżonków, kwestia ta może wymagać rozliczenia przy podziale majątku.