Rozwód jest jednym z najważniejszych postępowań sądowych dotyczących życia osobistego małżonków. Samo ogłoszenie wyroku rozwodowego nie oznacza jednak jeszcze, że małżeństwo zostało rozwiązane. Aby rozwód wywołał skutek w postaci rozwiązania małżeństwa, wyrok musi się uprawomocnić.
Kiedy dokładnie dochodzi do uprawomocnienia wyroku rozwodowego? Jakie terminy obowiązują strony i co dzieje się, jeżeli jedna z nich nie zgadza się z rozstrzygnięciem sądu?
Czym jest prawomocność wyroku rozwodowego?
Wyrok staje się prawomocny, gdy nie przysługuje już od niego zwyczajny środek odwoławczy. W przypadku wyroku rozwodowego prawomocność ma szczególne znaczenie, ponieważ dopiero prawomocny wyrok powoduje rozwiązanie małżeństwa przez rozwód.
Samo ogłoszenie wyroku w sądzie nie oznacza zatem jeszcze, że małżonkowie są rozwiedzeni. Jeżeli żadna ze stron nie zaskarży wyroku w ustawowym terminie, po jego bezskutecznym upływie wyrok staje się prawomocny.
Jak wygląda procedura uprawomocnienia wyroku rozwodowego?
- Wydanie wyroku przez sąd
Po przeprowadzeniu postępowania sąd wydaje wyrok rozwodowy. Sąd może orzec rozwód bez orzekania o winie, z winy jednego z małżonków albo z winy obojga małżonków.
W wyroku rozwodowym sąd rozstrzyga również, w zakresie wymaganym przez przepisy, o kwestiach dotyczących wspólnych małoletnich dzieci stron, w szczególności o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dzieckiem oraz kosztach jego utrzymania.
- Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem
Jeżeli strona chce otrzymać wyrok wraz z pisemnym uzasadnieniem i rozważa wniesienie apelacji, powinna złożyć wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem.
Zgodnie z art. 328 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego wniosek taki należy złożyć w terminie tygodnia od dnia ogłoszenia wyroku. Jeżeli wyrok podlega doręczeniu z urzędu, termin ten liczy się od dnia doręczenia wyroku.
Wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem ma istotne znaczenie dla możliwości wniesienia apelacji.
- Termin na wniesienie apelacji
Po doręczeniu stronie wyroku z uzasadnieniem rozpoczyna się co do zasady termin do wniesienia apelacji.
Zgodnie z art. 369 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego apelację wnosi się w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia stronie skarżącej wyroku z uzasadnieniem.
W określonej sytuacji termin ten może być dłuższy. Jeżeli termin sporządzenia uzasadnienia został przedłużony na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, termin do wniesienia apelacji wynosi trzy tygodnie.
- Brak apelacji i uprawomocnienie wyroku
Jeżeli żadna ze stron nie wniesie apelacji w ustawowym terminie, wyrok staje się prawomocny po bezskutecznym upływie tego terminu.
Warto pamiętać, że prawomocność następuje z mocy prawa. Nie jest tak, że dopiero dodatkowe postanowienie sądu powoduje uprawomocnienie wyroku.
- Co w przypadku wniesienia apelacji?
Jeżeli jedna ze stron wniesie apelację, wyrok w zaskarżonym zakresie nie jest prawomocny, a sprawa jest rozpoznawana przez sąd drugiej instancji.
Sąd drugiej instancji może między innymi utrzymać wyrok w mocy, zmienić go albo uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, w zależności od okoliczności sprawy i zakresu zaskarżenia.
Jeżeli sąd drugiej instancji wyda wyrok kończący postępowanie w sprawie, co do zasady jest on prawomocny z chwilą jego wydania, ponieważ nie przysługuje od niego zwyczajny środek odwoławczy.
Kiedy dokładnie małżeństwo zostaje rozwiązane?
Zgodnie z art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżeństwo zostaje rozwiązane przez rozwód na podstawie orzeczenia sądu.
W praktyce oznacza to, że małżeństwo zostaje rozwiązane z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.
Dopiero od tego momentu byli małżonkowie mogą zawrzeć kolejny związek małżeński.
Jakie są skutki prawomocnego wyroku rozwodowego?
Prawomocny wyrok rozwodowy wywołuje szereg istotnych skutków prawnych.
Rozwiązanie małżeństwa
Najważniejszym skutkiem jest rozwiązanie małżeństwa. Od momentu prawomocności wyroku strony nie pozostają już małżonkami.
Ustanie wspólności majątkowej
Z chwilą ustania małżeństwa ustaje również małżeńska wspólność majątkowa, jeżeli wcześniej nie została zniesiona.
Nie oznacza to jednak automatycznego podziału majątku. Byli małżonkowie mogą przeprowadzić podział majątku wspólnego w odrębnym postępowaniu.
Warto również pamiętać, że sąd rozwodowy może dokonać podziału majątku wspólnego już w wyroku rozwodowym, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu, o czym stanowi art. 58 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Kwestie dotyczące dzieci
Wyrok rozwodowy może zawierać rozstrzygnięcia dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dziecka, kontaktów z dzieckiem oraz obowiązku ponoszenia kosztów jego utrzymania.
Nie wszystkie tego rodzaju rozstrzygnięcia muszą jednak czekać z wykonaniem do momentu prawomocności wyroku. W określonych przypadkach przepisy przewidują możliwość ich wykonania jeszcze przed prawomocnym zakończeniem postępowania.
Alimenty
Wyrok rozwodowy może również określać obowiązek alimentacyjny wobec wspólnych małoletnich dzieci.
W przypadku rozstrzygnięć alimentacyjnych istotne jest to, że przepisy przewidują możliwość nadania im rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że w określonych przypadkach możliwość egzekwowania zasądzonych alimentów nie musi być uzależniona od prawomocności całego wyroku rozwodowego.
