Od 17 marca będą obowiązywać przepisy, które w praktyce uproszczą jedną z najczęstszych formalności pojawiających się po śmierci właściciela nieruchomości. Chodzi o ujawnienie spadkobiercy w księdze wieczystej jako nowego właściciela.

Dotychczas, nawet po uzyskaniu aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza lub prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, spadkobierca musiał samodzielnie złożyć wniosek o zmianę wpisu w księdze wieczystej. Wymagało to przygotowania odpowiedniego formularza, dołączenia dokumentów oraz skierowania wniosku do właściwego sądu wieczystoksięgowego.

Nowe regulacje pozwalają, aby w wielu przypadkach czynność ta została wykonana bezpośrednio przez notariusza.

Wniosek do sądu składany przez notariusza

Zgodnie z nowymi przepisami spadkobierca może podczas wizyty w kancelarii notarialnej zgłosić żądanie ujawnienia swojego prawa własności w księdze wieczystej. Notariusz sporządza wówczas protokół obejmujący to żądanie, a następnie przekazuje wniosek do właściwego sądu wieczystoksięgowego w formie elektronicznej.

Rozwiązanie to ogranicza konieczność samodzielnego przygotowywania dokumentów przez spadkobiercę i przyspiesza przekazanie wniosku do sądu. Ma to szczególne znaczenie w sytuacji, gdy w skład spadku wchodzi więcej niż jedna nieruchomość, zwłaszcza gdy są one położone w różnych częściach kraju.

Wniosek o wpis może zostać złożony bezpośrednio po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia, ale nic nie stoi na przeszkodzie, aby dokonać tego również w późniejszym terminie.

Dokumenty potrzebne do złożenia wniosku

W celu przeprowadzenia czynności notarialnej konieczne jest przygotowanie podstawowych dokumentów związanych ze spadkiem i nieruchomością. W praktyce najczęściej są to:

• dokument tożsamości,
• akt poświadczenia dziedziczenia albo prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,
• numer księgi wieczystej nieruchomości.

Notariusz może ustalić numer księgi wieczystej również na podstawie danych właściciela, jednak posiadanie tych informacji ułatwia i przyspiesza całą procedurę. W zależności od okoliczności sprawy mogą być potrzebne także inne dokumenty, na przykład odpis aktu małżeństwa.

Kto powinien stawić się w kancelarii

W przypadku sporządzania aktu poświadczenia dziedziczenia konieczna jest obecność wszystkich osób, które mogą wchodzić w krąg spadkobierców ustawowych lub testamentowych.

Natomiast samo złożenie wniosku o wpis prawa własności do księgi wieczystej może nastąpić z udziałem jedynie osoby, która nabyła nieruchomość w drodze dziedziczenia.

Możliwość jednoczesnego uporządkowania wpisów w księdze wieczystej

Złożenie wniosku o ujawnienie nowego właściciela w księdze wieczystej może być także okazją do uporządkowania innych wpisów dotyczących nieruchomości. W ramach tego samego postępowania możliwe jest między innymi złożenie wniosku o wykreślenie wygasłej hipoteki lub aktualizację oznaczenia działki wynikającą ze zmian w ewidencji gruntów.

Znaczenie zmiany przepisów w praktyce

W wielu przypadkach po śmierci właściciela nieruchomości księgi wieczyste przez długi czas nie były aktualizowane. Powodowało to niezgodność pomiędzy stanem prawnym ujawnionym w księdze a rzeczywistym właścicielem nieruchomości.

W takich sytuacjach sąd mógł dokonywać wpisu ostrzeżenia o tej niezgodności i wzywać spadkobierców do złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności. Brak reakcji mógł prowadzić do nałożenia grzywny, która może wynosić nawet do 10 000 zł.

Nowe rozwiązanie ma ograniczyć tego rodzaju sytuacje oraz usprawnić proces aktualizacji ksiąg wieczystych.

Dodatkowe obowiązki po odziedziczeniu nieruchomości

Ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej jest istotnym elementem uporządkowania stanu prawnego nieruchomości, jednak nie wyczerpuje wszystkich formalności związanych z jej dziedziczeniem.

Po nabyciu nieruchomości warto również dokonać aktualizacji danych w ewidencji gruntów oraz zgłosić zmianę właściciela w urzędzie gminy w związku z podatkiem od nieruchomości. Dzięki temu dane dotyczące nieruchomości będą spójne we wszystkich publicznych rejestrach.